Λατινικά Γ΄: Μάθημα 49

ΜΑΘΗΜΑ 49

Η ΠΟΡΚΙΑ ΚΑΙ Ο ΒΡΟΥΤΟΣ

Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit eoque velut forte elapso se vulneravit. Clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit, quod tonsoris praeripuisset officium. Cui secreto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amoris mei erga te tale consilium molientem: experiri enim volui, quam aequo animo me ferro essem interemptura, si tibi consilium non ex sententia cessisset».

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Η Πορκία, η σύζυγος του Βρούτου, όταν έμαθε το σχέδιο του άντρα της να δολοφονήσει τον Καίσαρα (ή: για τη δολοφονία του Καίσαρα), ζήτησε ένα μαχαιράκι (ή: ξυράφι) μανικιουρίστα τάχα για να κόψει τα νύχια της και αυτοτραυματίστηκε μ’ αυτό, καθώς της γλίστρησε δήθεν τυχαία. ΄Επειτα ο Βρούτος, αφού κλήθηκε στην κρεβατοκάμαρά (της) από τα ξεφωνητά των υπηρετριών, ήρθε για να τη μαλώσει, γιατί τάχα (κατά τη γνώμη του) είχε κλέψει την τέχνη του μανικιουρίστα. Σ’ αυτόν η Πορκία είπε κρυφά: «αυτό δεν είναι μια ασυλλόγιστη πράξη μου, αλλά μια ξεκάθαρη απόδειξη της αγάπης μου για σένα που μηχανεύεσαι τέτοιο σχέδιο: Θέλησα δηλαδή να δοκιμάσω με πόση ηρεμία θα σκοτωνόμουν με σιδερένιο εργαλείο, αν το σχέδιό (σου) δεν σου πήγαινε κατ’ ευχήν».

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

interficio: σχηματίζει προστακτική ενεστώτα interfice, όπως όλα τα σύνθετα του facio, ενώ το facio σχηματίζει προστακτική ενεστώτα fac.

posco: δεν διαθέτει σουπίνο. Για την αντικατάστασή του χρησιμοποιείται το σουπίνο του ρήματος postulo: postulatum.

unguis –is: αρσενικό. Αφαιρετική ενικού: ungui και ungue.

Προσοχή στους αρχικούς χρόνους του ρήματος reseco (1): reseco, resecui, resectum, resecāre. Μετοχή μέλλοντα: resecaturus, -a, -um.

forte: επίρρημα. Πρόκειται για την επιρρηματοποιημένη αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού fors, fortis = τύχη. Δεν σχηματίζει παραθετικά.

secrete/secreto: επίρρημα. Σχηματίζει μόνο συγκριτικό βαθμό: secretius.

temerarius, -a, -um: σχηματίζει περιφραστικά παραθετικά (magis temerarius, -a, -um, maxime temerarius, -a, -um), επειδή προηγείται φωνήεν της κατάληξης –us.

Η κτητική αντωνυμία meus, mea, meum είναι η μόνη που σχηματίζει κλητική ενικού στο αρσενικό και στο θηλυκό γένος: meus/mi και mea αντίστοιχα.

de interficiendo Caesare,
unguium resecandorum causa,
ad eam obiurgandam: υποχρεωτικές γερουνδιακές έλξεις. Η μορφή τους πριν την έλξη:
de interficiendo Caesarem,
ungues resecandi causa,
ad obiurgandum eam.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

Porcia: ονομαστική ενικού, θηλυκό, του ουσιαστικού α’ κλίσης Porcia –ae = Πορκία → ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

Bruti: γενική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού β’ κλίσης Brutus –i = Βρούτος → ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

uxor: ονομαστική ενικού, θηλυκό, του ουσιαστικού γ’ κλίσης uxor –oris = η σύζυγος.

cum: εδώ χρονικός σύνδεσμος (ο ιστορικός-διηγηματικός cum) = όταν.

viri: γενική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού β’ κλίσης vir, viri = άνδρας.

sui: γενική ενικού, αρσενικό, γ’ πρόσωπο, της κτητικής αντωνυμίας, για έναν κτήτορα suus, sua, suum = δικός της, δική της, δικό της.

consilium: αιτιατική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης consilium –ii/-i = σχέδιο.

de: πρόθεση που συντάσσεται με αφαιρετική = για.

interficiendo: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, του γερουνδιακού interficiendus, -a, -um του ρήματος interficio, interfeci, interfectum, interficĕre 3 (ανήκει στα 15 ρήματα σε –io που κλίνονται σαν το capio) = σκοτώνω → β’ ενικό προστακτικής ενεστώτα: interfice (όπως όλα τα σύνθετα του facio. Το facio σχηματίζει β’ ενικό προστακτικής ενεστώτα: fac).

Caesare: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού γ’ κλίσης Caesar –aris = Καίσαρας → ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

cognovisset: γ’ ενικό, υποτακτική ενεργητικού υπερσυντελίκου, του ρήματος cognosco, cognovi, cognitum, cognoscĕre 3 = γνωρίζω.

cultellum: αιτιατική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού β’ κλίσης cultellus –i = μαχαιράκι, ξυράφι.

tonsorium: αιτιατική ενικού, αρσενικό, του β’ κλίτου επιθέτου tonsorius, -a, -um = του μανικιουρίστα → δεν σχηματίζει παραθετικά ως παράγωγο του ουσιαστικού tonsor –oris (= μανικιουρίστας).

quasi: παραβολικός σύνδεσμος = σαν, σαν να, δήθεν.

unguium: γενική πληθυντικού, αρσενικό, του ουσιαστικού γ’ κλίσης unguis –is = νύχι → αφαιρετική ενικού: ungue/ungui.

resecandorum: γενική πληθυντικού, αρσενικό, του γερουνδιακού resecandus, -a, -um του ρήματος reseco, resecui, resectum, resecāre 1 = κόβω → μετοχή μέλλοντα: resecaturus, -a, -um.

causa: πρόθεση που συντάσσεται με γενική = για να, με σκοπό να.

poposcit: γ’ ενικό, οριστική ενεργητικού παρακειμένου, του ρήματος posco, poposci, ―, poscĕre 3 = ζητώ → το ρήμα κανονικά δεν διαθέτει σουπίνο. Δανείζεται το σουπίνο του ρήματος postulo 1: postulatum.

eo: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, της οριστικής-επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

-que: συμπλεκτικός σύνδεσμος = και → χρησιμοποιείται ως εγκλιτική λέξη.

velut: παραβολικό επίρρημα = δήθεν, σαν, σαν να, ως.

forte: τροπικό επίρρημα = τυχαία → στην πραγματικότητα πρόκειται για επιρρηματοποιημένη αφαιρετική ενικού του γ’ κλίτου ουσιαστικού fors, το οποίο είναι εύχρηστο μόνον στην ονομαστική και αφαιρετική ενικού. Δεν σχηματίζει παραθετικά.

elapso: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, της μετοχής παρακειμένου του ρήματος elabor, elapsus sum, elabi αποθ. 3 = (ξε)-γλυστρώ.

se: αιτιατική ενικού, γ’ πρόσωπο, της προσωπικής αντωνυμίας = αυτός, -ή, -ό.

vulneravit: γ’ ενικό, οριστική ενεργητικού παρακειμένου, του ρήματος vulnero, vulneravi, vulneratum, vulnerāre 1 = πληγώνω, τραυματίζω.

clamore: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού γ’ κλίσης clamor –oris = κραυγή.

deinde: χρονικό επίρρημα = έπειτα.

ancillarum: γενική πληθυντικού, θηλυκό, του ουσιαστικού α’ κλίσης ancilla –ae = υπηρέτρια.

in: πρόθεση που εδώ συντάσσεται με αιτιατική = σε.

cubiculum: αιτιατική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης cubiculum –i = κρεβατοκάμαρα.

vocatus: ονομαστική ενικού, αρσενικό, της μετοχής παθητικού παρακειμένου του ρήματος voco, vocavi, vocatum, vocāre 1 = καλώ.

Brutus: ονομαστική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού β’ κλίσης Brutus –i = Βρούτος → ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

ad: πρόθεση που συντάσσεται με αιτιατική = για να, σε.

eam: αιτιατική ενικού, θηλυκό, της οριστικής-επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

obiurgandam: αιτιατική ενικού, θηλυκό, του γερουνδιακού obiurgandus, -a, -um του ρήματος obiurgo, obiurgavi, obiurgatum, obiurgāre 1 = μαλώνω.

venit: γ’ ενικό, οριστική ενεργητικού παρακειμένου, του ρήματος venio, veni, ventum, venīre 4 = έρχομαι.

quod: αιτιολογικός σύνδεσμος = επειδή.

tonsoris: γενική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού γ’ κλίσης tonsor –oris = μανικιουρίστας, κουρέας.

praeripuisset: γ’ ενικό, υποτακτική ενεργητικού υπερσυντελίκου, του ρήματος praeripio, praeripui, praereptum, praeripĕre 3 (ανήκει στα 15 ρήματα σε –io που κλίνονται σαν το capio) = αρπάζω, κλέβω.

officium: αιτιατική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης officium –ii/-i = καθήκον, δουλειά, τέχνη.

cui: δοτική ενικού, αρσενικό, της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod = ο οποίος, -α, -ο.

secreto: τροπικό επίρρημα = κρυφά → Οι τρεις βαθμοί του επιρρήματος: Θ.Β. secreto/secrete, Σ.Β. secretius, Y.B. ―.

Porcia: ονομαστική ενικού, θηλυκό, του ουσιαστικού α’ κλίσης Porcia –ae = Πορκία → ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.

non: αρνητικό μόριο = όχι, δεν.

est: γ’ ενικό, οριστική ενεστώτα, του ρήματος sum, fui, ―, esse = είμαι.

hoc: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, της δεικτικής αντωνυμίας hic, haec, hoc = αυτός, -ή, -ό.

inquit: γ’ ενικό, οριστική παρακειμένου, του ελλειπτικού ρήματος inquam = λέω (για την κλίση του ρήματος μπορείτε να ανατρέξετε στο β’ μέρος, στις σημειώσεις της γραμματικής).

temerarium: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, του β’ κλίτου επιθέτου temerarius, -a, -um = ασυλλόγιστος, -η, -ο → σχηματίζει περιφραστικά παραθετικά: Σ.Β. magis temerarius, -a, -um, Y.B. maxime temerarius, -a, -um.

factum: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης factum –i = πράξη.

meum: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, α’ πρόσωπο, της κτητικής αντωνυμίας για έναν κτήτορα meus, mea, meum = δικός μου, δική μου, δικό μου → Προσοχή! Είναι η μοναδική αντωνυμία που σχηματίζει κλητική πτώση στο αρσενικό και θηλυκό ενικού αριθμού. Κλητική ενικού αρσενικού: meus (όμοια με την ονομαστική. Επομένως, και το ουσιαστικό που συνοδεύει τίθεται σε ονομαστική, πχ. meus oculus) ή mi. Κλητική ενικού θηλυκού: mea.

sed: αντιθετικός σύνδεσμος = αλλά.

certissimum: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, του β’ κλιτου επιθέτου certissimus, -a, -um = βεβαιότατος, -η, -ο. Πρόκειται για υπερθετικό βαθμό του β’ κλίτου επιθέτου certus, -a, -um = βέβαιος, -η, -ο, σίγουρος, -η, -ο → Παραθετικά: Σ.Β. certior, -ior, -ius, Y.B. certissimus, -a, -um.

indicium: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης indicium –ii/-i = απόδειξη, τεκμήριο.

amoris: γενική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού γ’ κλίσης amor –oris = αγάπη.

mei: γενική ενικού, αρσενικό, α’ πρόσωπο, της κτητικής αντωνυμίας για έναν κτήτορα meus, mea, meum = δικός μου, δική μου, δικό μου → Προσοχή! Είναι η μοναδική αντωνυμία που σχηματίζει κλητική πτώση στο αρσενικό και θηλυκό ενικού αριθμού. Κλητική ενικού αρσενικού: meus (όμοια με την ονομαστική. Επομένως, και το ουσιαστικό που συνοδεύει τίθεται σε ονομαστική, πχ. meus oculus) ή mi. Κλητική ενικού θηλυκού: mea.

erga: πρόθεση που συντάσσεται με αιτιατική = προς.

te: αιτιατική ενικού, β’ πρόσωπο, της προσωπικής αντωνυμίας tu = εσύ.

tale: αιτιατική ενικού, ουδέτερο, της δεικτικής αντωνυμίας talis, talis, tale = τέτοιος, -α, -ο → κλίνεται σαν γ΄ κλιτο επίθετο και δεν διαθέτει κλητική πτώση.

consilium: αιτιατική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης consilium –ii/-i = σχέδιο.

molientem: αιτιατική ενικού, αρσενικό, της μετοχής ενεστώτα του ρήματος molior, molitus sum, molīri αποθ. 4 = μηχανεύομαι, σχεδιάζω.

experiri: απαρέμφατο ενεστώτα, του ρήματος experior, expertus sum, experīri αποθ. 4 = δοκιμάζω.

enim: διασαφητικός και αιτιολογικός σύνδεσμος. Έχει ανάλογη χρήση με τον σύνδεσμο γὰρ της αρχαίας ελληνικής = γιατί.

volui: α’ ενικό, οριστική παρακειμένου, του ανωμάλου ρήματος volo, volui, ―, velle = θέλω (για την κλίση του ρήματος μπορείτε να ανατρέξετε στο β’ μέρος, στις σημειώσεις της γραμματικής).

quam: ερωτηματικό επίρρημα = πόσο.

aequo: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, του β’ κλιτου επιθέτου aequus, -a, -um = ίσος, -η, -ο, δίκαιος, -η, -ο → Παραθετικά: Σ.Β. aequior, -ior, -ius, Υ.Β. aequissimus, -a, -um.

animo: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού β’ κλίσης animus –i = ψυχή.

me: αιτιατική ενικού, α’ πρόσωπο, της προσωπικής αντωνυμίας ego = εγώ.

ferro: αφαιρετική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης ferrum –i = σίδερο, σιδερένιο εργαλείο (όπλο) → ως όνομα μετάλλου δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό.

essem interemptura: α’ ενικό, υποτακτική παρατατικού, ενεργητική περιφραστική συζυγία του ρήματος interimo, interemi, interemptum, interimĕre 3 = εξολοθρεύω, σκοτώνω.

si: υποθετικός σύνδεσμος = αν.

tibi: δοτική ενικού, β’ πρόσωπο, της προσωπικής αντωνυμίας tu = εσύ.

consilium: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού β’ κλίσης consilium –ii/-i = σχέδιο.

non: αρνητικό μόριο = όχι, δεν.

ex: πρόθεση που συντάσσεται με αφαιρετική = από, σύμφωνα με.

sententia: αφαιρετική ενικού, θηλυκό, του ουσιαστικού α’ κλίσης sententia –ae = σκέψη.

cessisset: γ’ ενικό, υποτακτική ενεργητικού υπερσυντελίκου, του ρήματος cedo, cessi, cessum, cedĕre 3 = προχωρώ, παραχωρώ.

consilium ex sententia cedit: το σχέδιο πηγαίνει κατ’ ευχήν.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ TΑΞΙΝΟΜΗΜΕΝΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

A΄ κλίση

Porcia –ae: θηλυκό → δεν σχηματίζει πληθυντικό ancilla –ae: θηλυκό sententia –ae: θηλυκό

Β΄ κλίση

Brutus –i: αρσενικό → δεν σχηματίζει πληθυντικό vir, viri: αρσενικό consilium –ii/-i: ουδέτερο cultellus –i: αρσενικό cubiculum –i: ουδέτερο officium –ii/-i: ουδέτερο factum –i: ουδέτερο indicium –ii/-i: ουδέτερο animus –i: αρσενικό ferrum –i: ουδέτερο → δεν σχηματίζει πληθυντικό

Γ΄ κλίση

uxor –oris: θηλυκό Caesar –aris: αρσενικό → δεν σχηματίζει πληθυντικό unguis –is: αρσενικό → αφαιρετική ενικού: ungue/ungui clamor –oris: αρσενικό tonsor –oris: αρσενικό amor –oris: αρσενικό

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β΄ κλίση

tonsorius, –a, –um → δεν σχηματίζει παραθετικά temerarius, –a, –um → σχηματίζει περιφραστικά παραθετικά: Σ.Β. magis temerarius, -a, -um, Y.B. maxime temerarius, -a, -um certus, –a, –um → Παραθετικά: Σ.Β. certior, -ior, -ius, Y.B. certissimus, -a, -um aequus, –a, –um → Παραθετικά: Σ.Β. aequior, -ior, -ius, Υ.Β. aequissimus, -a, -um

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

suus, sua, sum (κτητική αντωνυμία, γ’ πρόσωπο, για έναν κτήτορα) is, ea, id (οριστική-επαναληπτική) se (προσωπική, γ’ πρόσωπο) qui, quae, quod (αναφορική) hic, haec, hoc (δεικτική) meus, mea, meum (κτητική, α’ πρόσωπο, για έναν κτήτορα) tu (προσωπική, β’ πρόσωπο) talis, talis, tale (δεικτική) ego (προσωπική, α’ πρόσωπο)

ΡΗΜΑΤΑ

1η Συζυγία

reseco, resecui, resectum, resecāre → Μτχ. μέλλοντα: resecaturus vulnero, vulneravi, vulneratum, vulnerāre voco, vocavi, vocatum, vocāre obiurgo, obiurgavi, obiurgatum, obiurgāre

3η Συζυγία

interficio, interfeci, interfectum, interficĕre 3* (ανήκει στα 15 ρήματα σε –io που κλίνονται σαν το capio) → β’ ενικό προστακτικής ενεστώτα: interfice cognosco, cognovi, cognitum, cognoscĕre posco, poposci, poscĕre → δανείζεται το σουπίνο από το ρήμα postulo 1: postulatum elabor, elapsus sum, elabi (αποθετικό) praeripio, praeripui, praereptum, praeripĕre 3* (ανήκει στα 15 ρήματα σε –io που κλίνονται σαν το capio) interimo, interemi, interemptum, interimĕre cedo, cessi, cessum, cedĕre

4η Συζυγία

venio, veni, ventum, venīre molior, molitus sum, molīri (αποθετικό) experior, expertus sum, experīri (αποθετικό)

ΑΝΩΜΑΛΑ ΡΗΜΑΤΑ

sum, fui, ―, esse inquam (ελλειπτικό) volo, volui, ―, velle

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ

forte → δεν σχηματίζει παραθετικά deinde secreto/secrete → Παραθετικά: Σ.Β. secretius, Y.B. ― quam velut (παραβολικό)

ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ

de (+ αφαιρετική) causa (+ γενική) in (+αιτιατική) ad (+ αιτιατική) erga (+ αιτιατική) ex (+ αφαιρετική)

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

cum (χρονικός, ιστορικός-διηγηματικός) -que (συμπλεκτικός) → χρησιμοποιείται ως εγκλιτική λέξη quod (αιτιολογικός) sed (αντιθετικός) enim (διασαφητικός και αιτιολογικός) si (υποθετικός) quasi (παραβολικός-υποθετικός)

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Porcia, Bruti uxor, […], cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit: κύρια πρόταση κρίσεως

poposcit: ρήμα Porcia: υποκείμενο ρήματος uxor: ομοιόπτωτος προσδιορισμός, παράθεση στο Porcia Bruti: γενική κτητική στο uxor cultellum: αντικείμενο ρήματος tonsorium: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο cultellum unguium resecandorum causa: εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει σκοπό στο ρήμα poposcit. Έχουμε υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη, γιατί πριν την έλξη η φράση θα είχε ως εξής: ungues resecandi causa. Θα είχαμε, δηλαδή, εμπρόθετη γενική του γερουνδίου με αντικείμενο σε αιτιατική, που απαιτεί γερουνδιακή έλξη. unguium: υποκείμενο του γερουνδιακού resecandorum quasi unguium resecandorum causa: βραχυλογική φράση που εκφράζει παραβολή. Ισοδυναμεί με την υποθετική-παραβολική πρόταση: quasi (Porcia) unguium resecandorum causa cultellum posceret: Λειτουργεί ως β’ όρος σύγκρισης (α’ όρος σύγκρισης είναι η κύρια πρόταση με ρήμα το poposcit). Εισάγεται με τον παραβολικό σύνδεσμο quasi και εκφέρεται με υποτακτική, γιατί η σύγκριση αφορά μια υποθετική πράξη ή κατάσταση. Συγκεκριμένα, εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού (posceret), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (poposcit), για να δηλώσει το σύγχρονο στο παρελθόν.

eoque velut forte elapso se vulneravit: κύρια πρόταση κρίσεως (Σημείωση: συνδέεται παρατακτικά με την προηγούμενη κύρια πρόταση με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο –que)

vulneravit: ρήμα (Porcia): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος se: αντικείμενο ρήματος (άμεση αυτοπάθεια) eo: αφαιρετική του οργάνου στο ρήμα vulneravit και υποκείμενο της μετοχής elapso elapso: επιρρηματική αιτιολογική μετοχή υποκειμενικής αιτιολογίας (επειδή προηγείται το velut), συνημμένη στο eo. Δηλώνει το προτερόχρονο. Ανάλυση μετοχής: quod is elapsus esset forte: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στη μετοχή elapso

cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset: δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, που λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας πρότασης με ρήμα το poposcit. Εισάγεται με τον cum τον ιστορικό-διηγηματικό, ο οποίος υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια και δημιουργεί ανάμεσά τους μια σχέση αιτίου και αιτιατού. Εκφέρεται με υποτακτική, που κάνει φανερό τον ρόλο του υποκειμενικού στοιχείου. Συγκεκριμένα, με υποτακτική υπερσυντελίκου (cognovisset), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (poposcit) και δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν.

cognovisset: ρήμα (Porcia): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος consilium: αντικείμενο ρήματος viri: γενική υποκειμενική/δημιουργού στο consilium sui: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο viri de interficiendo Caesare: εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει αναφορά στο consilium.Έχουμε υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη, γιατί πριν την έλξη η φράση θα είχε ως εξής: de interficiendo Caesarem. Θα είχαμε, δηλαδή, εμπρόθετη αφαιρετική του γερουνδίου με αντικείμενο σε αιτιατική, που απαιτεί γερουνδιακή έλξη. Caesare: υποκείμενο του γερουνδιακού interficiendo

Clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit: κύρια πρόταση κρίσεως

venit: ρήμα Brutus: υποκείμενο ρήματος και μετοχής vocatus ad eam obiurgandam: εμπρόθετος προσδιορισμός του σκοπού στο ρήμα venit. Έχουμε υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη, γιατί πριν την έλξη η φράση θα είχε ως εξής: ad eam obiurgandum. Θα είχαμε, δηλαδή, εμπρόθετη αιτιατική του γερουνδίου με αντικείμενο σε αιτιατική, που απαιτεί γερουνδιακή έλξη. eam: υποκείμενο του γερουνδιακού obiurgandam vocatus: επιρρηματική χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος, Brutus. Δηλώνει το προτερόχρονο. Ανάλυση μετοχής: cum Brutus vocatus esset ή postquam Brutus vocatus est/erat clamore: αφαιρετική του ποιητικού αιτίου (απρόθετη, γιατί δηλώνει κάτι άψυχο) ή του εξωτερικού αναγκαστικού αιτίου στη μετοχή vocatus ancillarum: γενική υποκειμενική στο clamore in cubiculum: εμπρόθετος προσδιορισμός κίνησης σε τόπο στη μετοχή vocatus deinde: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα venit

quod tonsoris praeripuisset officium: δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση, που λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο περιεχόμενο της κύριας πρότασης με ρήμα το venit. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο quod και εκφέρεται με υποτακτική, γιατί εκφράζει υποκειμενική αιτιολογία. Συγκεκριμένα, εκφέρεται με υποτακτική υπερσυντελίκου (praeripuisset), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (venit) και δηλώνεται το προτερόχρονο στο παρελθόν.

praeripuisset: ρήμα (Porcia): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος officium: αντικείμενο ρήματος tonsoris: γενική κτητική στο officium

Cui secreto Porcia […] inquit: κύρια πρόταση κρίσεως

inquit: ρήμα Porcia: υποκείμενο ρήματος cui: έμμεσο αντικείμενο ρήματος. Η πρόταση που ακολουθεί μέσα στα εισαγωγικά («non est hoc» […] «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amoris mei erga te tale consilium molientem) αποτελεί το λογικό άμεσο αντικείμενο του ρήματος inquit secreto: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο ρήμα inquit

«non est hoc» […] «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amoris mei erga te tale consilium molientem: κύρια πρόταση κρίσεως. Βρίσκεται σε ευθύ λόγο.

non est: ρήμα hoc: υποκείμενο ρήματος factum/indicium: κατηγορούμενα στο hoc. Συνδέονται μεταξύ τους με τον αντιθετικό σύνδεσμο sed temerarium/meum: ομοιόπτωτοι επιθετικοί προσδιορισμοί στο factum certissimum: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο indicium amoris: γενική αντικειμενική στο indicium mei: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο amoris erga te: εμπρόθετος προσδιορισμός της φιλικής διάθεσης στο amoris molientem: επιθετική μετοχή, που λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός στο te. Ανάλυση μετοχής: qui moliris /molire consilium: αντικείμενο στη μετοχή molientem tale: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο consilium

experiri enim volui: κύρια πρόταση κρίσεως. Βρίσκεται σε ευθύ λόγο.

volui: ρήμα (ego): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος και απαρεμφάτου experiri: αντικείμενο ρήματος, τελικό απαρέμφατο (ταυτοπροσωπία) quam aequo animo me ferro essem interemptura: αντικείμενο του απαρεμφάτου experiri.

quam aequo animo me ferro essem interemptura: δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση, μερικής αγνοίας, που λειτουργεί ως αντικείμενο του απαρεμφάτου experiri. Εισάγεται με τo ερωτηματικό επίρρημα quam και εκφέρεται με υποτακτική, γιατί θεωρείται ότι η εξάρτηση δίνει υποκειμενική χροιά στο περιεχόμενο της δευτερεύουσας πρότασης. Συγκεκριμένα, εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας (essem interemptura), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου, (volui, μέσω του απαρεμφάτου experiri), και δηλώνεται το υστερόχρονο στο παρελθόν.

essem interemptura: ρήμα (ego): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος me: αντικείμενο ρήματος (άμεση αυτοπάθεια) animo: αφαιρετική του τρόπου στο interemptura essem aequo: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο animo ferro: αφαιρετική του οργάνου στο interemptura essem quam: επιρρηματικός προσδιορισμός του ποσού, ως επιτατικό στο aequo

si tibi consilium non ex sententia cessisset»: δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση. Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο si, γιατί είναι καταφατική. Με εξάρτηση από το experiri, που με τη σειρά του εξαρτάται από το volui, σχηματίζεται εξαρτημένος υποθετικός λόγος της ανοικτής υπόθεσης (1ο είδος) στο μέλλον. Συγκεκριμένα, στην υπόθεση έχουμε υποτακτική υπερσυντελίκου (cessisset) και στην απόδοση πλάγια ερωτηματική πρόταση (quam aequo animo me ferro essem interemptura). Τροπή σε ανεξάρτητο υποθετικό λόγο: Υπόθεση: si […] non ex sententia cesserit (οριστική συντελεσμένου μέλλοντα) Απόδοση: quam […] interimam?? (ευθεία ερώτηση – οριστική μέλλοντα)

non cessisset: ρήμα consilium: υποκείμενο ρήματος tibi: δοτική προσωπική αντιχαριστική στο non cessisset ex sententia: εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου στο non cessisset.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο, όπου κρίνεται απαραίτητο):

interficiendo: το β’ ενικό προστακτικής ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται

cognovisset: το β’ πληθυντικό υποτακτικής παρατατικού στη φωνή που βρίσκεται

resecandorum: το απαρέμφατο μέλλοντα στη φωνή που βρίσκεται

poposcit: η αφαιρετική του σουπίνου και το απαρέμφατο παρακειμένου στη φωνή που βρίσκεται

elapso: το απαρέμφατο μέλλοντα

praeripuisset: το γ΄ πληθυντικό οριστικής ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται

molientem: το β’ ενικό οριστικής μέλλοντα

experiri: το γ’ ενικό υποτακτικής υπερσυντελίκου

essem interemptura: το β’ πληθυντικό οριστικής μέλλοντα της ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας

cessisset: το α’ πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου στη φωνή που βρίσκεται

2.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται:

uxor: η δοτική πληθυντικού

viri: η κλητική ενικού

consilium: η γενική ενικού

unguium: η αφαιρετική ενικού

clamore: η αιτιατική ενικού

tonsori: η γενική πληθυντικού

officium: η δοτική ενικού

temerarium factum: η αιτιατική πληθυντικού

certissimum indicium: η αφαιρετική πληθυντικού

aequo animo: η ονομαστική πληθυντικού

3. Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται:

sui: η γενική πληθυντικού

eam: η δοτική πληθυντικού

cui: η αιτιατική ενικού αρσενικού γένους

hoc: η αφαιρετική ενικού θηλυκού γένους

tale: η γενική ενικού

tibi: η γενική πληθυντικού

4. secreto, temerarium, certissimum, aequo: να αντικατασταθούν τα παραπάνω επίθετα και επιρρήματα στους άλλους βαθμούς.

5. […] unguium resecandorum causā .: να εκφρασθεί ο σκοπός με τους άλλους γνωστούς τρόπους.

6. elapso, vocatus: Να μετατραπούν οι μετοχές σε ισοδύναμες προτάσεις.

7.non est hoc […] temerarium factum meum, sed certissimum indicium amoris mei erga te tale consilium molientem: Να μεταφερθεί η πρόταση σε πλάγιο λόγο με εξάρτηση από το Porcia dixit.

8.cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset: Να αναγνωρισθεί το είδος της πρότασης, να δικαιολογηθεί η εισαγωγή, η εκφορά και η ακολουθία των χρόνων. Στη συνέχεια να μετατραπεί σε αφαιρετική απόλυτη μετοχή.

9. de interficiendo Caesare: Να αιτιολογηθεί εάν η γερουνδιακή έλξη είναι υποχρεωτική ή όχι και να αποδώσετε τη φράση με τη μορφή που είχε πριν γίνει η γερουνδιακή έλξη.

10. quod tonsoris praeripuisset officium: Να αναγνωρισθεί το είδος της πρότασης, να δικαιολογηθεί η εισαγωγή, η εκφορά και η ακολουθία των χρόνων. Στη συνέχεια να μετατραπεί σε αφαιρετική απόλυτη μετοχή.

Λατινικά Γ΄: Μάθημα 48

ΜΑΘΗΜΑ 48

ΤΟ ΕΛΑΦΙ ΤΟΥ ΣΕΡΤΩΡΙΟΥ

Cerva alba eximiae pulchritudinis Sertorio a Lusitano quodam dono data erat. Sertorius omnibus persuasit cervam, instinctam numine Dianae, conloqui secum et docere, quae utilia factu essent. Si quid durius ei videbatur, quod imperandum militibus esset, a cerva sese monitum esse praedicabat. Ea cerva quodam die fugit et perisse credita est. Cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse, Sertorius eum iussit tacere; praeterea praecepit ut eam postero die repente in eum locum emitteret, in quo ipse cum amicis futurus esset. Postridie eius diei Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis visum in somno sibi esse cervam, quae perisset, ad se reverti. Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset, admiratio magna orta est.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ένα άσπρο ελάφι εξαιρετικής ομορφιάς είχε δοθεί στον Σερτώριο από κάποιον Λουζιτανό ως δώρο. Ο Σερτώριος τους έπεισε όλους ότι το ελάφι, κατευθυνόμενο από τη βούληση της Άρτεμης, μιλούσε μαζί του και του υποδείκνυε ποια ήταν χρήσιμα να κάνει. Εάν κάτι το οποίο έπρεπε να διαταχθεί στους στρατιώτες του φαινόταν κάπως σκληρό, διακήρυττε ότι τον είχε συμβουλεύσει το ελάφι. Αυτό το ελάφι κάποια ημέρα έφυγε και πίστεψαν ότι είχε πεθάνει. Όταν κάποιος ανήγγειλε στον Σερτώριο ότι το ελάφι βρέθηκε, ο Σερτώριος τον διέταξε να σωπάσει. Επιπλέον τον καθοδήγησε να το αφήσει ελεύθερο ξαφνικά την επόμενη μέρα σ’αυτόν τον τόπο, όπου επρόκειτο να βρίσκεται ο ίδιος με τους φίλους του. Την επόμενη ημέρα, ο Σερτώριος, αφού δέχτηκε τους φίλους στην κρεβατοκάμαρά του, τους είπε ότι είχε δει στον ύπνο του ότι το ελάφι, που είχε πεθάνει, επέστρεψε σ’ αυτόν. Όταν το ελάφι, αφού αφέθηκε ελεύθερο από τον δούλο, όρμησε στην κρεβατοκάμαρα του Σερτώριου, γεννήθηκε μεγάλος θαυμασμός.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

pulchritudinis: γενική της ιδιότητας.

dono: δοτική κατηγορηματική του σκοπού.

Το ρήμα persuadeo + ειδικό απρέμφατο = πείθω κάποιον ότι, ισοδυναμεί με λεκτικό ρήμα
persuadeo + βουλητική πρόταση = πείθω κάποιον να κάνει κάτι, είναι προτρεπτικό.

numine: είναι ποιητικό αίτιο στο instinctam.

factu αφαιρ. σουπίνου που δηλώνει την αναφορά στο utilia

si…ei videbatur → praedicabat: υποθετικός λόγος α΄είδους (ανοιχτή υπόθεση στο παρελθόν).

futurus esset: υποτ. παρατατικού ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας.

sese: πρόκειται για τύπο της προσωπικής αντωνυμίας που μπορεί να ενισχυθεί για έμφαση με αναδιπλασιασμό

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

cerva: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α΄κλίση = το ελάφι.

alba: ονομαστική ενικού θηλυκού γένους του δευτεροκλίτου επιθέτου albus, -a, um = άσπρος, -η, -ο.

eximiae: γενική ενικού θηλυκού γένους του δευτεροκλίτου επιθέτου eximius, -a, -um = εξαιρετικός, -ή, -ό.

pulchritudinis: γενική ενικού του ουσιαστικού pulchritudo -inis, θηλυκό, γ΄κλίση = η ομορφιά.

Sertorio: δοτική ενικού του ουσιαστικού Sertorius –ii (i), αρσενικό, β΄ κλίση = ο Σερτώριος (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

a(b): πρόθεση + αφαιρετική = από.

Lusitano: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού Lusitanus -i, αρσενικό, β΄ κλίση = ο Λoυζιτανός (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

quodam: αφαιρετική ενικού αρσενικού γένους της αόριστης – επιθετικής αντωνυμίας quidam, quaedam, quoddam = κάποιος, -α, -ο.

dono: δοτική ενικού του ουσιαστικού donum – i, ουδέτερο, β΄ κλίση = το δώρο.

data erat: γ΄ενικό οριστικής υπερσυντελίκου παθητικής φωνής του ρήματος do, dedi, datum, dāre 1 = δίνω.

Sertorius: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού Sertorius –ii (i), αρσενικό, β΄ κλίση = ο Σερτώριος (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

οmnibus: δοτική ενικού αρσενικού γένους του τριτοκλίτου επιθέτου omnis, -is, -e = όλος, -η, -ο.

persuasit: γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής του ρήματος persuadeo, persuasi, persuasum, persuadēre 2 = πείθω.

cervam: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α΄κλίση = το ελάφι.

instinctam: αιτιατική ενικού θηλυκού γένους της μετοχής παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος instinguo, instinxi, instinctum, instinguĕre 3 = κατευθύνω, παρορμώ.

numine: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού numen, numinis, γ΄κλίση, ουδέτερο = η βούληση.

Dianae: γενική ενικού του ουσιαστικού Diana – ae, α΄ κλίση, θηλυκό = η Άρτεμη.

conloqui: απαρέμφατο ενεστώτα του ρήματος conloquor, conlocutus sum, conloqui 3 αποθετικό = συνομιλώ.

se: αφαιρετική ενικού της προσωπικής αντωνυμίας, γ΄ πρόσωπο = αυτός, -ή, -ό.

cum: εδώ πρόθεση + αφαιρετική = μαζί με.

et: συμπλεκτικός σύνδεσμος = και.

docere: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητικής φωνής του ρήματος doceo, docui, doctum, docēre 2 = υποδεικνύω.

quae: ονομαστική πληθυντικού ουδετέρου γένους της ερωτηματικής - ουσιαστικής αντωνυμίας quis, quis, quid = ποιος, -α, -ο.

utilia: ονομαστική πληθυντικού ουδετέρου γένους του τριτοκλίτου επιθέτου utilis, -is, -e = χρήσιμος, -η, -ο.

factu: αφαιρετική του σουπίνου του ρήματος facio, feci, factum, facĕre* 3 = κάνω.

essent: γ΄ πληθυντικό υποτακτικής παρατατικού του ανωμάλου ρήματος sum, fui, -, esse = είμαι.

si: υποθετικός σύνδεσμος = εάν.

quid: αιτιατική ενικού ουδετέρου γένους της αόριστης – ουσιαστικής αντωνυμίας quis, (quae ή qua), quid = κάποιος.

durius: αιτιατική ενικού ουδετέρου γένους συγκριτικού βαθμού του δευτεροκλίτου επιθέτου durus, -a, -um = σκληρός, -ή, -ό. Συγκριτικός: durior, durior, durius Υπερθετικός:durissimus, -a, -um.

ei: δοτική ενικού αρσενικού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

videbatur: γ΄ ενικό οριστικής παρατατικού παθητικής φωνής του ρήματος video, vidi, visum, vidēre 2 = βλέπω (εδώ: απρόσωπο: videtur, visum est, vidēri = φαίνεται, είναι το δοκεῖ μοι της αρχαίας ελληνικής).

quod: ονομαστική ενικού ουδετέρου γένους της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod = ο οποίος, -α, -ο.

imperandum: ονομαστική ενικού ουδετέρου γένους του γερουνδιακού του ρήματος impero, imperavi, imperatum, imperāre 1 = διατάζω.

imperandum esset: γ΄ ενικό υποτακτικής παρατατικού της παθητικής περιφραστικής συζυγίας του ρήματος impero, imperavi, imperatum, imperāre 1 = διατάζω.

militibus: δοτική πληθυντικού του ουσιαστικού miles, militis, γ΄ κλίση, αρσενικό = ο στρατιώτης.

a(b): πρόθεση + αφαιρετική = από.

cerva: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α΄ κλίση = το ελάφι.

sese: αναδιπλασιασμένος τύπος του se για έμφαση se: αιτιατική ενικού της προσωπικής αντωνυμίας, γ΄ πρόσωπο = αυτός, -ή, -ό.

monitum esse: απαρέμφατο παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος moneo, monui, monitum, monēre 2 = συμβουλεύω, καθοδηγώ.

praedicabat: γ΄ενικό οριστικής παρατατικού ενεργητικής φωνής του ρήματος praedico, praedicavi, praedicatum, praedicāre 1 = διακηρύσσω.

ea: ονομαστική ενικού θηλυκού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

cerva: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α ΄κλίση = το ελάφι.

quodam: αφαιρετική ενικού αρσενικού γένους της αόριστης – επιθετικής αντωνυμίας quidam, quaedam, quoddam = κάποιος, -α, -ο.

die: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού dies, diei, αρσενικό, ε΄ κλίση = η ημέρα.

fugit: γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής του ρήματος fugio, fugi, fugitum, fugĕre* 3 = φεύγω.

et: συμπλεκτικός σύνδεσμος = και.

perisse: απαρέμφατο παρακειμένου ενεργητικής φωνής του ανωμάλου ρήματος pereo, perii, peritum, perīre = χάνομαι, πεθαίνω.

credita est: γ΄ενικό οριστικής παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος credo, credidi, creditum, credĕre 3 = πιστεύω.

cum: χρονικός σύνδεσμος (εδώ: ιστορικός – διηγηματικός) = όταν.

aliquis: ονομαστική ενικού αρσενικού γένους της αόριστης – ουσιαστικής αντωνυμίας aliquis, (aliqua ή aliquae), aliquid.

Sertorio: δοτική ενικού του ουσιαστικού Sertorius –ii (i), αρσενικό, β΄ κλίση = ο Σερτώριος (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

nuntiavisset: γ΄ ενικό υποτακτικής υπερσυντελίκου ενεργητικής φωνής του ρήματος nuntio, nuntiavi, nuntiatum, nuntiāre 1 = αναγγέλλω.

cervam: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α΄ κλίση = το ελάφι.

inventam esse: απαρέμφατο παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος invenio, inveni, inventum, invenīre 4 = βρίσκω.

Sertorius: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού Sertorius –ii (i), αρσενικό, β΄ κλίση = ο Σερτώριος (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

eum: αιτιατική ενικού αρσενικού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

iussit: γ΄ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής του ρήματος iubeo, iussi, iussum, iubēre 2 = διατάζω.

tacere: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητικής φωνής του ρήματος taceo, tacui, tacitum, tacēre 2 = σωπαίνω.

praeterea: ποσοτικό επίρρημα = επιπλέον.

praecepit: γ΄ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής του ρήματος praecipio, praecepi, praeceptum, praecipĕre* 3 = καθοδηγώ.

ut: εδώ βουλητικός σύνδεσμος = να.

eam: αιτιατική ενικού θηλυκού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

postero: αφαιρετική ενικού αρσενικού γένους του δευτεροκλίτου επιθέτου posterus, -a, -um = επόμενος, -η, -ο. Συγκριτικός: posterior, -ior, -ius Υπερθετικός: postremus, -a, -um & postumus, -a, -um.

die: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού dies, diei, αρσενικό, ε΄ κλίση = η ημέρα.

repente: τροπικό επίρρημα = ξαφνικά.

in: πρόθεση + εδώ αιτιατική = σε.

eum: αιτιατική ενικού αρσενικού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

locum: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού locus –i, αρσενικό, β΄ κλίση = ο τόπος (στον πληθυντικό: loca –orum = οι τόποι).

emitteret: γ΄ ενικό υποτακτικής παρατατικού ενεργητικής φωνής του ρήματος emitto, emisi, emissum, emittĕre 3 = αφήνω ελεύθερο.

in: πρόθεση + εδώ αφαιρετική = σε.

quo: αφαιρετική ενικού αρσενικού γένους της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod = o οποίος, -α, -ο.

ipse: ονομαστική ενικού αρσενικού γένους της οριστικής αντωνυμίας ipse, ipsa, ipsum = ίδιος, -α, -ο.

cum: πρόθεση + αφαιρετική = με.

amicis: αφαιρετική πληθυντικού του ουσιαστικού amicus –i, αρσενικό, β΄κλίση = ο φίλος.

futurus esset: γ΄ ενικό υποτακτικής παρατατικού της ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας του ανωμάλου ρήματος sum, fui, -, esse = είμαι.

postridie: χρονικό επίρρημα = την επόμενη μέρα.

eius: γενική ενικού αρσενικού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

diei: γενική ενικού του ουσιαστικού dies, diei, αρσενικό ε΄ κλίση = η ημέρα.

Sertorius: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού Sertorius –ii (i), αρσενικό, β΄κλίση = ο Σερτώριος (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

admissis: αφαιρετική πληθυντικού αρσενικού γένους της μετοχής παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος admitto, admisi, admissum, admittĕre 3 = δέχομαι.

amicis: αφαιρετική πληθυντικού του ουσιαστικού amicus –i, αρσενικό, β΄ κλίση = ο φίλος.

in: πρόθεση + αιτιατική = σε.

cubiculum: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού cubiculum –i, ουδέτερο, β΄κλίση = η κρεβατοκάμαρα.

suum: αιτιατική ενικού της κτητικής αντωνυμίας γ΄ προσώπου suus, -a, -um, για έναν κτήτορα = ο δικός, -ή, -ό του.

dixit: γ΄ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής του ρήματος dico, dixi, dictum, dicĕre 3 = λέγω.

eis: δοτική πληθυντικού αρσενικού γένους της οριστικής – επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, -ή, -ό.

visum esse: απαρέμφατο παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος video, vidi, visum, vidēre 2 = βλέπω (εδώ: απρόσωπο: videtur, visum est, vidēri = φαίνεται).

in: πρόθεση + αφαιρετική = σε.

somno: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού somnus –i, αρσενικό, β΄ κλίση = ο ύπνος.

sibi: δοτική ενικού της προσωπικής αντωνuμίας, γ΄ πρόσωπο = αυτός, -ή, -ό.

cervam: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α ΄κλίση = το ελάφι.

quae: ονομαστική ενικού θηλυκού γένους της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod = o οποίος, -α, -ο.

perisset: γ΄ενικό υποτακτικής υπερσυντελίκου ενεργητικής φωνής του ανωμάλου ρήματος pereo, perii, peritum, perīre = χάνομαι.

ad: πρόθεση + αιτιατική = προς.

se: αιτιατική ενικού της προσωπικής αντωνυμίας, γ΄ πρόσωπο = αυτός, -ή, -ό.

reverti: απαρέμφατο ενεστώτα του ρήματος revertor, reversus sum, reverti (αποθετικό) και revertor, reverti, reverti (ημιαποθετικό) 3 = επιστρέφω.

cum: χρονικός σύνδεσμος (εδώ: ιστορικός – διηγηματικός) = όταν.

cerva: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού cerva -ae, θηλυκό, α ΄κλίση = το ελάφι.

emissa: ονομαστική ενικού θηλυκού γένους της μετοχής παρακειμένου παθητικής φωνής του ρήματος emitto, emisi, emissum, emittĕre 3 = αφήνω ελεύθερο.

a(b): πρόθεση + αφαιρετική = από.

servo: αφαιρετική ενικού του ουσιαστικού servus –i, αρσενικό, β΄κλίση = ο δούλος.

in: πρόθεση + εδώ αιτιατική = σε.

cubiculum: αιτιατική ενικού του ουσιαστικού cubiculum –i, ουδέτερο, β΄κλίση = η κρεβατοκάμαρα.

Sertorii: γενική ενικού του ουσιαστικού Sertorius –ii (i), αρσενικό, β΄κλίση = ο Σερτώριος (Ως κύριο όνομα δεν διαθέτει, κατά κανόνα, πληθυντικό).

introrupisset: γ΄ενικό υποτακτικής υπερσυντελίκου ενεργητικής φωνής του ρήματος introrumpo, introrupi, introruptum, introrumpĕre 3 = εισβάλλω.

admiratio: ονομαστική ενικού του ουσιαστικού admiratio –onis, θηλυκό, γ΄ κλίση = ο θαυμασμός.

magna: ονομαστική ενικού θηλυκού γένους του δευτεροκλίτου επιθέτου magnus, -a, -um = ο μεγάλος, -η, -ο. Σ. Β.: maior, -ior, -ius Y. B.: maximus, -a, -um.

orta est: γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου του ρήματος orior, ortus sum, orīri (αποθετικό) 4 = γεννιέμαι (μετοχή μέλλοντα: oriturus, -a, -um).

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ TΑΞΙΝΟΜΗΜΕΝΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

A΄ κλίση

cerva –ae: θηλυκό Diana –ae : θηλυκό (δεν έχει πληθυντικό)

Β΄ κλίση

Sertorius –ii (i): αρσενικό (δεν έχει πληθυντικό) Lusitanus –i: αρσενικό (δεν έχει πληθυντικό) donum –i: ουδέτερο locus –i: αρσενικό (πληθυντικός: loca -orum) amicus –i: αρσενικό cubiculum –i: ουδέτερο somnus –i: αρσενικό servus –i: αρσενικό

Γ΄ κλίση

pulchritudo –inis: θηλυκό numen –inis: ουδέτερο miles –itis: αρσενικό admiratio –onis: θηλυκό

Ε΄ κλίση

dies –ei: αρσενικό

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β΄ κλίση

albus, –a, –um (δεν έχει παραθετικά) eximius, –a, –um (Δεν σχηματίζει παραθετικά, γιατί εκφράζει απόλυτη έννοια) durus, –a, –um (Συγκριτικός: durior, durior, durius, Υπερθετικός: durissimus,-a –um) posterus, -a, -um (Συγκριτικός: posterior,posterior, posterius, Υπερθετικός: postremus, -a, -um & postumus, -a, -um) magnus, -a, -um (Συγκριτικός: maior, maior, maius, Υπερθετικός: maximus, -a, -um)

Γ΄ κλίση

omnis, -is, -e (δεν έχει παραθετικά) utilis, -is, -e (Συγκριτικός: utilior, utilior, utilius, Υπερθετικός: utilissimus, -a, -um)

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

quidam, quaedam, quoddam (αόριστη επιθετική) ego, tu, (προσωπική) quis, quis, quid (ερωτηματική – ουσιαστική) quis, quae / qua, quid (αόριστη – ουσιαστική) is, ea, id (οριστική-επαναληπτική) qui, quae, quod (αναφορική) aliquis, aliquae / aliqua, aliquid (αόριστη – ουσιαστική) ipse, ipsa, ipsum (οριστική) suus, sua, suum(κτητική)

ΡΗΜΑΤΑ

1η Συζυγία

do, dedi, datum, dāre impero, imperavi, imperatum, imperāre praedico, praedicavi, praedicatum, praedicāre nuntio, nuntiavi, nuntiatum, nuntiāre

2η Συζυγία

persuadeo, persuasi, persuasum, persuadēre doceo, docui, doctum, docēre video, vidi, visum, vidēre moneo, monui, monitum, monēre iubeo, iussi, iussum, iubēre taceo, tacui, tacitum, tacēre

3η Συζυγία

instinguo, instinxi, instinctum, instinguĕre conloquor, conlocutus sum, conloqui αποθετικό facio, feci, factum,facĕre* fugio, fugi, fugitum, fugĕre* credo, credidi, creditum, credĕre praecipio, praecepi, praeceptum, praecipĕre* emitto, emisi, emissum, emittĕre admitto, admisi, admissum, admittĕre dico, dixi, dictum, dicĕre revertor, reversus sum, reverti αποθετικό & revertor, reverti, reverti ημιαποθετικό introrumpo, introrupi,introruptum,introrumpĕre

4η Συζυγία

invenio, inveni, inventum, invenīre orior, ortus sum, orī ri αποθετικό (μετοχή μέλλοντα: oriturus, -a, um)

ΑΝΩΜΑΛΑ ΡΗΜΑΤΑ

sum,fui, ─, esse pereo, perii, peritum, perīre

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ

praeterea repente postridie

ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ

a(b) (+αφαιρετική) cum (+αφαιρετική) in (+αιτιατική / + αφαιρετική) ad (+αιτιατική)

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

et (συμπλεκτικός) si (υποθετικός) cum (ιστορικός ή διηγηματικός) ut (βουλητικός)

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Cerva alba eximiae pulchritudinis Sertorio a Lusitano quodam dono data erat. Κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

data erat: ρήμα. cerva: υποκείμενο ρήματος. alba: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο cerva. pulchritudinis: γενική της ιδιότητας στο cerva. eximiae: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο pulchritudinis. Sertorio: αντικείμενο στο data erat. dono: δοτική κατηγορηματική του σκοπού από το data erat. a Lusitano: ποιητικό αίτιο στο data erat (εμπρόθετο γιατί είναι έμψυχο). quodam: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο Lusitano.

Sertorius omnibus persuasit cervam, instinctam numine Dianae, conloqui secum et docere: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

persuasit: ρήμα. Sertorius: υποκείμενο ρήματος. οmnibus: έμμεσο αντικείμενο του ρήματος. conloqui et docere: άμεσα αντικείμενα του ρήματος και ειδικά απαρέμφατα. cervam: υποκείμενο απαρεμφάτων (ετεροπροσωπία). (se): εννοούμενο άμεσο αντικείμενο στο docere. Ως έμμεσο αντικείμενο στο docere λειτουργεί η πλάγια ερωτηματική πρόταση που ακολουθεί: quae utilia facta essent. secum: εμπρόθετος προσδιορισμός της κοινωνίας στο conloqui. instinctam: αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο των απαρεμφάτων cervam. numine: αφαιρετική του ποιητικού αιτίου στο instinctam (απρόθετο, γιατί είναι άψυχο). Dianae: γενική υποκειμενική στο numine.

quae utilia factu essent: δευτερεύουσα ονοματική πλάγια ερωτηματική πρόταση, μερικής αγνοίας, ως έμμεσο αντικείμενο στο docere˙ εισάγεται με την ερωτηματική αντωνυμία quae, εκφέρεται με υποτακτική, essent, (όπως όλες οι πλάγιες ερωτηματικές, αφού θεωρείται ότι η εξάρτηση δίνει υποκειμενική χροιά στο περιεχόμενο της πρότασης)˙ συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού, γιατί εξαρτάται από ιστορικό χρόνο (persuasit μέσω του docere) και εκφράζει το σύγχρονο στο παρελθόν.

essent: ρήμα. quae: υποκείμενο ρήματος. utilia: κατηγορούμενο υποκειμένου. factu: αφαιρετική σουπίνου που δηλώνει την αναφορά στο utilia.

Si quid durius ei videbatur,: δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση, εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο si ως καταφατική, εκφέρεται με οριστική παρατατικού. Ο υποθετικός λόγος είναι: Υπόθεση: Si videbatur Απόδοση: praedicabat και δηλώνει την ανοιχτή υπόθεση στο παρελθόν.

videbatur: ρήμα, εδώ απρόσωπο. (esse): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος στο απρόσωπο videbatur, ειδικό απαρέμφατο. quid: υποκείμενο στο εννοούμενο esse. durius: κατηγορούμενο υποκειμένου (μέσω του εννοούμενου esse) (απόλυτη σύγκριση). ei: δοτική προσωπική.

quod imperandum militibus esset,: δευτερεύουσα αναφορική προσδιοριστική πρόταση στο quid, εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quod, εκφέρεται με υποτακτική, λόγω πλαγίου λόγου και συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού (imperandum esset) γιατί εξαρτάται από ιστορικό χρόνο (videbatur) και δηλώνει το σύγχρονο στο παρελθόν.

imperandum esset: ρήμα.(παθητική περιφραστική συζυγία) quod: υποκείμενο ρήματος. militibus: αντικείμενο ρήματος. (ei = Sertorio): εννοούμενη δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. Ισοδύναμη έκφραση περιφραστικά με debeo+απαρέμφατο: quod is deberet imperare militibus

a cerva sese monitum esse praedicabat: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

praedicabat: Ρήμα. (Sertorius): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. monitum esse: αντικείμενο ρήματος και ειδικό απαρέμφατο. sese: υποκείμενο απαρεμφάτου (ταυτοπροσωπία: το υποκείμενο του ειδικού απαρεμφάτου δηλώνεται σε πτώση αιτιατική•πρόκειται για λατινισμό). a cerva: εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου (εμπρόθετο γιατί είναι έμψυχο).

Ea cerva quodam die fugit: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

fugit: Ρήμα. cerva: υποκείμενο ρήματος. ea: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμό στο cerva. die: αφαιρετική του χρόνου στο fugit. quodam: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο die.

et perisse credita est.: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

credita est: Ρήμα. (cerva): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. perisse: αντικείμενο ρήματος και ειδικό απαρέμφατο. cerva: εννοούμενο υποκείμενο απαρεμφάτου (ταυτοπροσωπία: το υποκείμενο του ειδικού απαρεμφάτου εννοείται σε ονομαστική επειδή το απαρέμφατο εξαρτάται από προσωπικό δοξαστικό ρήμα παθητικής φωνής, credita est, άρση του λατινισμού).

Cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse,: δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα της κύριας πρότασης iussit ˙ εισάγεται με τον ιστορικό / διηγηματικό σύνδεσμο cum (υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση κύριας και δευτερεύουσας˙ δημιουργεί μια σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσά τους˙ είναι φανερός εδώ ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου της υποτακτικής). Εκφέρεται με υποτακτική υπερσυντελίκου nuntiavisset, γιατί εξαρτάται από το ρήμα της κύριας (iussit) που είναι ιστορικός χρόνος και δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν.

nuntiavisset: Ρήμα. aliquis: υποκείμενο ρήματος. inventam esse: άμεσο αντικείμενο ρήματος και ειδικό απαρέμφατο. cervam: υποκείμενο απαρεμφάτου (ετεροπροσωπία). Sertorio: έμμεσο αντικείμενο ρήματος.

Sertorius eum iussit tacere;: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

iussit: Ρήμα. Sertorius: υποκείμενο ρήματος. eum: άμεσο αντικείμενο ρήματος. tacere: έμμεσο αντικείμενο ρήματος και τελικό απαρέμφατο. eum: υποκείμενο απαρεμφάτου (ετεροπροσωπία).

praeterea praecepit: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

praecepit: Ρήμα. (Sertorius): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. Ως αντικείμενο του ρήματος λειτουργεί η δευτερεύουσα βουλητική πρόταση που ακολουθεί. praeterea: επιρρηματικός προσδιορισμός του ποσού.

ut eam postero die repente in eum locum emitteret,: δευτερεύουσα ονοματική βουλητική πρόταση που λειτουργεί ως αντικείμενο στο ρήμα praecepit εισάγεται με το βουλητικό σύνδεσμο ut επειδή είναι καταφατική, εκφέρεται με υποτακτική, γιατί το περιεχόμενό της είναι κάτι το επιθυμητό και συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού (emitteret), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (praecepit) και εκφράζει το σύγχρονο στο παρελθόν. Έχουμε ιδιόμορφη ακολουθία χρόνων, γιατί η βούληση είναι ιδωμένη τη στιγμή που εμφανίζεται στο μυαλό του ομιλητή και όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής της (συγχρονισμός της κύριας με τη δευτερεύουσα πρόταση).

emitteret: Ρήμα. (is): εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. eam: αντικείμενο ρήματος. die: αφαιρετική του χρόνου στο emitteret. postero: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο die. repente: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο emitteret. in locum: εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο στο emitteret. eum: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο locum.

in quo ipse cum amicis futurus esset.: δευτερεύουσα αναφορική προσδιοριστική πρόταση στο locum, εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quo(εμπρόθετη εισαγωγή), εκφέρεται με υποτακτική λόγω πλαγίου λόγου και συγκεκριμένα με υποτακτική παρατατικού ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας (futurus esset), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (το emitteret που εξαρτάται από το praecepit) και δηλώνει το υστερόχρονο στο παρελθόν.

futurus esset: Ρήμα. ipse: υποκείμενο ρήματος. cum amicis: εμπρόθετος προσδιορισμός της κοινωνίας στο futurus esset. in quo: εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο στο futurus esset.

Postridie eius diei Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis visum in somno sibi esse cervam,… , ad se reverti.: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

dixit: Ρήμα. Sertorius: υποκείμενο ρήματος. eis: έμμεσο αντικείμενο ρήματος. visum esse: άμεσο αντικείμενο ρήματος και ειδικό απαρέμφατο (απρόσωπο). reverti: υποκείμενο στο visum esse και ειδικό απαρέμφατο. cervam: υποκείμενο στο reverti, ετεροπροσωπία. ad se: εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε πρόσωπο στο reverti. sibi: δοτική προσωπική από το απρόσωπο visum esse. in somno: εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης στο visum esse. postridie: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο dixit. diei: γενική της αφετηρίας /της αναφοράς ή κτητική στο postridie. eius: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο diei. admissis: επιρρηματική χρονική μετοχή, νόθη αφαιρετική απόλυτη, δηλώνει το προτερόχρονο. amicis: υποκείμενο μετοχής. in cubiculum: εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο στο admissis. suum: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο cubiculum.

quae perisset: δευτερεύουσα αναφορική προσδιοριστική πρόταση στο cervam˙ εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quae, εκφέρεται με υποτακτική λόγω πλαγίου λόγου και συγκεκριμένα με υποτακτική υπερσυντέλικου (perisset), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (dixit) και δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν.

perisset: Ρήμα. quae: υποκείμενο ρήματος.

Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset,: δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα της κύριας πρότασης orta est ˙ εισάγεται με τον ιστορικό / διηγηματικό σύνδεσμο cum (υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση κύριας και δευτερεύουσας˙ δημιουργεί μια σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσά τους˙ είναι φανερός εδώ ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου της υποτακτικής). Εκφέρεται με υποτακτική υπερσυντελίκου (introrupisset), γιατί εξαρτάται από το ρήμα της κύριας (orta est) που είναι ιστορικός χρόνος και δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν.

introrupisset: Ρήμα. cerva: υποκείμενο ρήματος. in cubiculum: εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο στο introrupisset. Sertorii: γενική κτητική στο cubiculum. emissa: επιρρηματική χρονική μετοχή συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος cerva. a servo: εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου στο emissa (εμπρόθετο γιατί είναι έμψυχο).

admiratio magna orta est.: κύρια πρόταση κρίσεως, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός.

orta est: Ρήμα. admiratio: υποκείμενο ρήματος. magna: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο admiratio.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1.Να μεταφερθούν οι παρακάτω ρηματικοί τύποι στον τύπο που σας ζητείται για τον καθένα, στη φωνή που βρίσκονται (Να ληφθεί υπ’ όψιν το υποκείμενο όπου χρειάζεται):

data erat: β΄ πληθυντικό οριστικής ενεστώτα.

conloqui: απαρέμφατο μέλλοντα.

factu: ο ίδιος τύπος στην αιτιατική.

credita est: γ΄ ενικό οριστικής ενεστώτα.

nuntiavisset: β΄ πληθυντικό οριστικής μέλλοντα.

dixit: β΄ ενικό προστακτικής ενεστώτα.

reverti: α΄ πληθυντικό οριστικής ενεστώτα.

            γ΄ πληθυντικό οριστικής παρακειμένου.

emissa: γενική ενικού θηλυκού γένους μετοχής ενεστώτα.

orta est: γ΄ ενικό υποτακτικής μέλλοντα.

2.Να μεταφερθούν οι παρακάτω τύποι στις πτώσεις που ζητούνται για το καθένα:

quodam: γενική πληθυντικού στο ίδιο γένος.

numine: αιτιατική ενικού.

quid: ονομαστική ενικού αρσενικού γένους.

durius: τον ίδιο τύπο στο αρσενικό γένος.

eius: αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος.

diei: την ίδια πτώση του άλλου αριθμού.

somno: κλητική ενικού.

admiratio: δοτική ενικού.

magna: γενική ενικού ουδετέρου γένους συγκριτικού βαθμού.

3. Να γραφούν τα παραθετικά των επιθέτων και να σχηματιστούν τα επιρρήματά τους: durus, magnus, posterus, utilis.

4. Cerva alba…data erat: να μετατραπεί στην ενεργητική σύνταξη.

5. quod imperandum militibus esset: να αναλυθεί σε debet + απαρέμφατο.

6. admissis amicis: να γίνει δευτερεύουσα χρονική πρόταση.

7. emissa a servo: να γίνει δευτερεύουσα χρονική πρόταση.